HEMŞİNİN GERÇEK TARİHİ

Bilinen bir gerçektir ki batılılar Anadolu'nun Türkeli olmasını asla hazmedememişlerdir.Yaptıkları bir çok sefere rağmen,bu topraklardan söküp atamadıkları Türkleri,başka yollarla yok etmeyi planlayıp,yürürlüğe koymuşlardır.En çok başvurdukları yol ise,kendilerince belirledikleri etnik yapıdır.Sözüm ona Türkiye,47 etnik unsurdan oluşan mozaik bir yapı imiş ve Hemşinliler'de bunlardan biri imiş.Buna gülüp geçmekte var ama bazı Hemşinlilerin de bu yalana kandıklarını gördükten sonra,Hemşinli bir Türk olarak,üzerimize düşeni,taşıdığımız misyon gereği,yapmak mecburiyetinde hissettik.Bu her Hemşinlinin boynunun borcudur aslında.Zira cennetten bir köşe diye öğündüğümüz,Hemşinimiz'i bize birileri hibe etmedi.Burası aziz atalarımızın bıraktığı bir mirastir.Mirasyedi haremzadeler değilsek bu yalanlara bulunduğumuz her ortamda karşı koymalıyız.Bu nasıl olacak ?Öncelikle kim olduğumuzu öğreneceğiz.Bu konuda yardımcı olacak,bazı hakikatlerin belirtilmesinin faydasına inanmaktayım:

Eski Türklerde zaman mefhumu;

Batılılar,24 saatı anlatırken,gündüz gece derler,oysa böyle bir söze başlarken Eski Türkler,"gece-gündüz"derlerdi.Biz de;"gece-gündüz çalışmak deriz değil mi?

Şafak Eski Türkçe'de yaygın olarak"gün ağarması"şeklinde anlatılırdı.Bu bize ne kadar tanıdık geğil mi?

Kuşluk sözü Eski Türkçe'dir.Güneşin doğuşuyla,öğlen arasını(saat 10 Suları)anlatır.Hemşinliler de bu zaman dilimine"kuşluk vakti" demektedirler.

Eski Türkler'de gece uğursuz sayılırdı,biz de de öyle değil mi?Gece dışarı çıkmak pek hoş karşılanmazdı.

Beri kelimesi Eski Türkçe'dir.Iraklaşmanın tersi olarak yakınlık gösteren bir sözdü.Hemşinliler hala,"gel buraya" demezler,
"gel beri"derler.Hatta,otları toplamak için yaptıkları ahşap aletin adı da "gelberi"di

Eski Türkler'de Güney'e çok önemliydi ve güneş alan yer demekti.Hemşinliler de böyle yerlere(yüzde yüz Türkçe olan)"Güneli" demektedirler.

Eski Türkler'de bıyık,yiğidin namı sayılırdı.Yakın zamana kadar Hemşin'de de öyle değil miydi?

Eski Türkler'de,teğre;etraf,raiare,çevre demekti.Tekerleğin bu kelimeden türetildiği bilinmektedir.Hemşin'de de yuvarlak nesnelere
çember değil,tekerlek denmekteder.Mesela yuvarlak kaplara konduğundan daire şeklinde olan peynirden bahsedilirken,"bir tekerlek peynir"denir.

Koşum,koşumlamak,Eski Türkçe'dir.Hemşin yaylalarında,"at koşumu"denilen yerler vardır.

Hemşin'de,arabaya,"falancanın arbası" denmektedir.Konuşma dilinde,ikinci -a düşmektedir.Eski Türkler,özellikle Altay Türkleri de böyle söylerlerdi.

Gencosman Destanı'nda ve Fuzuli'nin bazı şiirlerinde geçen uşak(küçük erkek çocuk)kelimesini,Hemşinliler hala kullanmaktadırlar.

Tüşmek ya da düşmek,Eski Türkler'de,attan inip gecelemekti.Hemşin'de yayla yolcularının mola verip katırlarının yükünü indirmeye "düşüm","düşüm yapmak" denmektedir.

Eski Türk kaynaklarının yanında,Osmanlı Türkleri'nde de rastladığımız konaklama yeri anlamındaki "konak" Hemşin'de büyük evlere verilen addır.Konukta bu kelimeden türetilmiştir.

Eski Türklerde yayla yolu büyük önem arzediyordu.Hemşinliler içinde öyle.Eski Türkler bir yere gitmeye"yola çıkmak"derlerdi.Hemşinliler de öyle der."Yoldan çıkmak"eski bir Türk deyimidir.Bu deyimi Hemşinliler de kullanmaktadırlar.

Türklerin en bariz özelliklerinden birisi de,Yaylacı olmaları ve hayvancılıkla uğraşmalarıdır.Bu özelliklerini yerleşik hayata geçtikten sonra köyleri vasıtasıyla devam ettirmişlerdir.Hemşinliler de öyle.

Hemşinde'ki eski köprü ve konakların Ermeni yapımı olduğunun sağlam delili yoktur.Türkler yerleşik hayata geçtikten sonra
mimaride,çağlarının hep önünde olmuşlardır.Buraları da Türk ustalarının yaptığı kesindir.Zaten bazı taşlarda Osmanlıca yazılar bulunmaktadır.

Uygur Çağı resimlerinde,demir işleyen figürler taşlara işlenmişitr.Hemişinde de bir zamana kadar demircilik meşhurdu.

"Doruk"kelimesi eski Türkçe'dir.Bu kelimeyi Hemşinliler de kullanmaktadırlar.Mesela;"dağın doruğu",ağacın doruğu"gibi.

"Kaan"ismine Eski Türkler "Kağan" derlerdi.Hemşinliler de öyle derler.

Eskiden Hemşin'de yeni evlenen çiftler için gerdek odası hazırlanır,süslenirdi.Eski Türkler'de gerdek odasını,konak veya köşke benzetirlerdi.Büyük önem verirlerdi.

Kutatgu Biliğ ve Kaşgarlı Mahmut'ta geçen "ev-bark" deyimi hemşinde de aynen kullanılmaktadır.Orta asya Türkleri koyun ,keçi kıllarından yün örelerdi.Bizim nenelerimizde bu işi iyi yaparlardı.

Eski Türkler,Çobana Malcı derlerdi.Bu işi yapmaya da "malcılık" denirdi.Hemşinde de bu deyim yaygın olarak kullanımaktadır.

Eski Türkler'de,bir taraftan bir tarafa gitmeye"arkur"denirdi.Günümüzde,Hemşin'de düz yola "Arkuri yol" denmektedir.

Hemşin'de yaylaya gitmeye ve inmeye"köç zamanı"denir.BU iş tabi olarak toplu halde yapılırdı.Çeşitli eğlenceler düzenlenirdi.Eski Türkler de de bu gelenek ve deyimler mevcut idi.

Hemşin'de "yayla tutkusu"diye bir olgu vardır.Bu tutku büütn Türk boylarında ezelden beri gelen bir haslettir.Atma türkü ve mani söyleme geleneği eski türklerde de mevcut idi.

Eski Türkler,olaki kelimesini bolaki şeklinde söylerlerdi.Hemşinliler bolakiyi aynen korumuşlardır.Yine "bakraç" süt sağılan yoğurt kurulan bir tür küçük kazandır.Eski Türkler de bu kelimeyi kullanırlardı.

Hülasa,misalleri artırmak mümkün.Dil bir milletin en belirgin karekteridir.İçinde bulunduğu kültürden veya çevreden etkileşim gösterse de,örijinini korur.Hemşin'in yer isimlarinin eski halleri elbette Türkçe değildir ama biz zaten buraya sonradan geldik ve buralarda yaşayan Ermeniler vardı.Bu isimlar onların koyduğu isimlerdi ve değiştirme ihtiyacı duyulmadı.Doğal olarak onlardan da bazı kelimeler dilimize kazandırmışız.Nasıl ki bügün ki Türkçe de Farsça ve Arapça kelimeler bulunması Türklerin Farslı veya Arap olduklarını göstermez.Hemşinlinin dilinde de tek tük Ermenice kelime bulunması buna benzer ve gayet doğaldır.Önemli olan Orta Asya dan getirdiğimiz dilin örjinallığını korumuş olmasıdır.Kürd'ün,Çerkez'in,Arab'ın,Laz'ın,v.s.unutmadığı dillerini,sadece Hemşin'de yaşayan ların unuttukların söylemek art niyetliliktir.Hiç bir kavım dilini unutmaz.Boşnaklar müslüman oldu ama türkçe konuşmuyorlar.Bu Arnavutlar içinde geçerlidir.
Osmanlı hiç bir millet için (istanbulda yaşayanlar da dahil)uygulamadığı dil asimilasyonunu ne hikmetse Hemşinlilere uygulamış.Hadı ordan.


Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !